راز ریتم دوربین های قدیمی

در دوربین های دستی فریم بر ثانیه چطور ثابت نگه داشته می شد؟

 

امروزه اغلب ما با استاندارد ۲۴ فریم بر ثانیه (24 fps) در سینما آشنا هستیم و کم‌وبیش می‌دانیم چرا این مقدار به عنوان استاندارد پذیرفته شده است. اما پیش از شکل‌گیری این استاندارد، زمانی که دوربین‌ها به صورت دستی (Hand‑Cranked) کار می‌کردند و سرعت حرکت فیلم مستقیماً توسط فیلمبردار تعیین می‌شد، پرسش مهمی مطرح می‌شود که چگونه سرعت فیلم‌برداری تا حدی ثابت نگه داشته می‌شد؟

 

 

 

 

در سال‌های ابتدایی تاریخ سینما اصلاً استانداردی به نام ۲۴ فریم بر ثانیه وجود نداشت. فیلم‌ها معمولاً با نرخ‌های پایین‌تری ثبت می‌شدند؛ تنها شرط این بود که تعداد فریم‌ها به حدی برسد که پدیدهٔ تداوم دید (Persistence of Vision) در سیستم بینایی انسان رخ دهد و تصاویر ثابت به صورت حرکت پیوسته ادراک شوند. این پدیده در اوایل قرن نوزدهم توسط پیتر مارک روژه (Peter Mark Roget)، فیزیکدان انگلیسی–سوئیسی، مورد بررسی قرار گرفت. او توضیح داد که اگر تصاویر با سرعت مشخصی پشت سر هم نمایش داده شوند، چشم انسان آن‌ها را به صورت یک حرکت پیوسته درک می‌کند. کمی بعد ابزارهایی مانند فناکیستوسکوپ (Phenakistoscope) نشان دادند که حتی نمایش سریع تصاویر ثابت نیز می‌تواند توهم حرکت ایجاد کند. بر اساس این مشاهدات مشخص شد که در حدود ۱۰ تا ۱۲ فریم بر ثانیه انسان شروع به درک توالی تصاویر به عنوان حرکت می‌کند. این مقدار به نوعی اولین (استاندارد غیررسمی) برای نرخ فریم محسوب می‌شد

 

 

 

 

اما پرسش اصلی همچنان باقی می‌ماند که در دوربین‌هایی دستی چگونه این سرعت تقریباً ثابت حفظ می‌شد؟ چند عامل در این موضوع نقش داشتند. نخست مهارت و تجربهٔ اپراتور، فیلمبرداران با تمرین یاد می‌گرفتند دستهٔ دوربین را با ریتمی تقریباً یکنواخت بچرخانند و سرعتی نزدیک به مقدار مطلوب حفظ کنند. عامل دوم نشانگرهای مکانیکی در برخی دوربین‌ها بود. این نشانگرها تعداد چرخش در واحد زمان یا سرعت تقریبی حرکت فیلم را مشخص می‌کردند و به اپراتور کمک می‌کردند سرعت خود را تنظیم کند. در نهایت برخی دوربین‌ها از فلای‌ویل (Flywheel) استفاده می‌کردند؛ چرخ سنگینی که به مکانیزم متصل بود و به دلیل اینرسی خود نوسانات سرعت را کاهش می‌داد. این قطعه کمک می‌کرد حتی اگر چرخش دسته کمی نامنظم باشد، حرکت فیلم تا حد زیادی یکنواخت‌تر باقی بماند.

در مجموع، پیش از استاندارد شدن سرعت‌های دقیق در سینما، ترکیبی از محدودیت‌های فنی، ملاحظات اقتصادی و مهارت انسانی تعیین‌کنندهٔ نرخ فریم بود. تنها با ظهور سینمای ناطق در اواخر دههٔ ۱۹۲۰ و نیاز به هماهنگی دقیق صدا و تصویر بود که سرعت ۲۴ فریم بر ثانیه به عنوان استاندارد جهانی تثبیت شد.